O co chodzi z tym sianem? Dostęp do siana na padoku czy pastwisku
Siano na padoku to nie tylko jedzenie.
Zmienia rytm dnia koni, ich relacje w stadzie i to, ile siana ląduje w błocie.
Wyjaśniamy, jak podać siano w grupie, żeby było bezpiecznie i bez marnowania.
- Siano na padoku wydłuża jedzenie i zmniejsza agresję w grupie.
- Siano dostępne cały czas pod siatką dawało koniom rytm dnia najbardziej podobny do naturalnego.
- Miejsc do jedzenia powinno być więcej niż koni: przy trzy razy większej liczbie miejsc konie najmniej się gryzły i kopały.
- Bez paśnika marnuje się ponad połowa siana. Dobry paśnik zmniejsza straty do kilku procent.
- Na pastwisku też trzeba liczyć: koń z nadwagą potrafi zjeść dużo trawy w krótkim czasie.
Wiele stajni wypuszcza konie na padok bez siana, bo „przecież tam się ruszają”. Inne kładą jedną dużą kostkę na środku i patrzą, jak najodważniejszy koń pilnuje jej przed resztą.
Badania pokazują, że sposób podania siana na wybiegu ma znaczenie dla dobrostanu koni, dla ich bezpieczeństwa i dla kosztów. Poniżej najważniejsze wnioski i to, jak je zastosować.
Siano na padoku: co się zmienia
W badaniu 100 klaczy wypuszczanych na 6 godzin dziennie na goły padok porównano dwie grupy: z sianem i bez siana. Klacze z sianem jadły przez 65% czasu, a bez siana przez 30%. Klacze z sianem mniej chodziły, rzadziej stały w czujnym napięciu, miały więcej przyjaznych kontaktów i rzadziej okazywały agresję[1].
czasu na padoku klacze z dostępem do siana spędzały na jedzeniu. Bez siana tylko 30%, za to więcej na chodzeniu i staniu w napięciu[1].Benhajali i wsp., Animal, 2009
Siano cały czas czy porcjami?
W badaniu z 2025 roku porównano w grupach 18 klaczy trzy sposoby karmienia: trzy dwugodzinne posiłki w ciągu dnia, sześć godzinnych posiłków rozłożonych na całą dobę i siano dostępne cały czas pod siatką. Przy sianie pod siatką rozkład dnia koni był najbardziej podobny do naturalnego. Sześć krótkich posiłków nie zmniejszyło agresji w czasie karmienia i wydawało się dla koni bardziej frustrujące niż trzy dłuższe[2].
Wniosek autorów: w stadzie siano spowolnione pod siatką sprawdziło się lepiej niż wydzielane w krótkich porcjach[2]. Nie znaczy to, że długie przerwy w jedzeniu przestają mieć znaczenie. Chodzi o to, żeby konie mogły jeść spokojnie i często, a nie tylko w krótkich, wyznaczonych porach.
Inne badanie dodaje ważny szczegół. Konie z sianem do woli zjadały i marnowały najwięcej siana i najbardziej przybierały na wadze. Z paśnikiem spowalniającym jadły przez podobną część doby jak na pastwisku, a prawie nie przybierały. Automatyczny paśnik z ograniczonym dostępem wiązał się z największą agresją[3].
Ile miejsc przy sianie
Konie potrzebują odstępu od siebie także przy jedzeniu. W badaniu paśników z siatką otwieranych o stałych godzinach konie najmniej się gryzły i kopały, gdy miejsc do jedzenia było trzy razy więcej niż koni. Gdy miejsc było o 20% albo dwa razy więcej niż koni, agresji było więcej, a kortyzol w ślinie w czasie karmienia spadał słabiej[4].
W tym samym badaniu pozycja koni w hierarchii stada nie zmieniała wyniku[4]. Liczba i rozstawienie miejsc przy sianie działały na całą grupę.
Paśnik czy siano na ziemi
Siano podane na ziemi, bez paśnika, w dużej części się marnuje. W badaniu dziewięciu paśników na balot straty wynosiły od 5 do 33%, a bez paśnika aż 57%. Konie bez paśnika zjadały też mniej: około 1,3% masy ciała zamiast 2-2,4%. Najszybciej zwrócił się paśnik, który dzięki mniejszym stratom siana zarobił na siebie w niecały miesiąc[5].
Paśniki i siatki ustawione nisko pozwalają koniom jeść z opuszczoną głową, w naturalnej postawie. Siatki zawieszone wysoko zwiększały napięcie szyi[6].
Pastwisko i koń z nadwagą
Na pastwisku łatwo przeoczyć, ile koń naprawdę zjada. Konsensus Europejskiego Kolegium Chorób Wewnętrznych Koni zwraca uwagę, że samo skrócenie czasu na pastwisku słabo ogranicza jedzenie: kuce potrafiły w 3 godziny zjeść trawę w ilości ponad 0,9% masy ciała w suchej masie[7].
- Kaganiec do wypasu zmniejszał ilość zjadanej trawy o 77-83% w porównaniu z wypasem bez kagańca[8] i wydłużał czas jedzenia[7].
- Na początku odchudzania koniom z zaburzeniami gospodarki insulinowej zaleca się, żeby przez pierwsze 6-12 tygodni w ogóle nie wychodziły na pastwisko[7].
- Gdy trawy jest mało, na przykład zimą albo w suszy, liczy się łączna dawka paszy objętościowej, a siano uzupełnia to, czego brakuje na pastwisku[9].
Jak to ułożyć w praktyce
- Więcej miejsc niż koniKilka miejsc z sianem, rozstawionych z dala od siebie. Przy paśnikach z siatką najlepiej było przy trzech miejscach na konia[4].
- Paśnik albo siatka zamiast siana na ziemiMniej strat, więcej siana zjedzonego przez konie[5].
- Siatka nisko i nie za ciasnaNaturalna postawa przy jedzeniu i mniej frustracji[6].
- Woda na padoku przez cały czasBrak wody na wybiegu był w badaniu jednym z czynników zwiększających ryzyko wrzodów żołądka[10].
- Obserwuj pierwsze dniSprawdź, czy każdy koń dochodzi do siana. Koń, który stoi z boku, potrzebuje dodatkowego miejsca albo innej grupy.
- Koń z nadwagą: dawka, siatka, kaganiecOdmierzone siano, siatka spowalniająca, a na pastwisku kaganiec, po rozmowie z lekarzem weterynarii[7].
Kiedy wezwać lekarza weterynarii
- koń na padoku przestaje jeść albo stoi z dala od siana i od innych koni,
- przy sianie dochodzi do kopnięć, a potem widać ranę, obrzęk albo kulawiznę,
- koń z nadwagą po wyjściu na pastwisko niechętnie chodzi, przestępuje z nogi na nogę albo ma ciepłe kopyta,
- po zmianie siana albo wyjściu na pastwisko pojawia się kolka albo biegunka.
Najczęstsze pytania
Czy koń na pastwisku potrzebuje siana?
To zależy od ilości trawy i od konia. Liczy się łączna dawka paszy objętościowej[9]. Gdy trawy jest mało, siano uzupełnia braki. U koni z nadwagą bywa odwrotnie: trzeba ograniczyć trawę[7].
Ile miejsc z sianem na padoku?
Więcej niż koni. Przy paśnikach z siatką otwieranych o stałych godzinach najmniej agresji było przy trzech miejscach na konia[4].
Czy siano na ziemi to zły pomysł?
Na ziemi siano szybko się marnuje: bez paśnika straty sięgały 57%[5]. Paśnik albo siatka przy ziemi pozwala zachować naturalną postawę przy jedzeniu i zmniejsza straty[6].
Czy siano do woli tuczy?
Może. W badaniu konie z sianem do woli przybrały średnio ponad 23 kg w ciągu 15 dni, a z paśnikiem spowalniającym prawie nic, przy podobnym czasie jedzenia[3].
Źródła naukowe
Każdą publikację sprawdziliśmy w bazach Crossref i PubMed. Numery w tekście prowadzą do listy, a linki DOI do oryginalnych artykułów.
- Benhajali H, Richard-Yris MA, Ezzaouia M, Charfi F, Hausberger M. Foraging opportunity: a crucial criterion for horse welfare? Animal. 2009;3(9):1308-1312. doi.org/10.1017/s1751731109004820
- Roig-Pons M, Bachmann I, Freymond SB. Impact of feeding strategies on the welfare and behaviour of horses in groups: An experimental study. PLOS One. 2025;20(6):e0325928. doi.org/10.1371/journal.pone.0325928
- Carvalho Seabra J, Hess T, Martinez do Vale M, Spercoski KM, Brooks R, Dittrich JR. Effects of Different Hay Feeders, Availability of Roughage on Abnormal Behaviors and Cortisol Circadian Rhythm in Horses Kept in Dry Lots. Journal of Equine Veterinary Science. 2023;130:104911. doi.org/10.1016/j.jevs.2023.104911
- Baumgartner M, Erhard MH, Zeitler-Feicht MH. Which animal-to-feeding-place ratio at time-controlled hay racks is animal appropriate? Preliminary analysis of stress responses of horses. Frontiers in Veterinary Science. 2023;9:1005102. doi.org/10.3389/fvets.2022.1005102
- Martinson K, Wilson J, Cleary K, Lazarus W, Thomas W, Hathaway M. Round-bale feeder design affects hay waste and economics during horse feeding. Journal of Animal Science. 2012;90(3):1047-1055. doi.org/10.2527/jas.2011-4087
- Amaje J, Upton S, Garba UM, Jolayemi KO. The use of hay nets and slow feeders as feeding methods in horse management: A semi-systematic review. Journal of Equine Veterinary Science. 2026;157:105762. doi.org/10.1016/j.jevs.2025.105762
- Durham AE, Frank N, McGowan CM, Menzies-Gow NJ, Roelfsema E, Vervuert I i in. ECEIM consensus statement on equine metabolic syndrome. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2019;33(2):335-349. doi.org/10.1111/jvim.15423
- Longland AC, Barfoot C, Harris PA. Effects of grazing muzzles on intakes of dry matter and water-soluble carbohydrates by ponies grazing spring, summer, and autumn swards, as well as autumn swards of different heights. Journal of Equine Veterinary Science. 2016;40:26-33. doi.org/10.1016/j.jevs.2015.09.009
- Harris PA, Ellis AD, Fradinho MJ, Jansson A, Julliand V, Luthersson N i in. Review: Feeding conserved forage to horses: recent advances and recommendations. Animal. 2017;11(6):958-967. doi.org/10.1017/s1751731116002469
- Luthersson N, Nielsen KH, Harris P, Parkin TDH. Risk factors associated with equine gastric ulceration syndrome (EGUS) in 201 horses in Denmark. Equine Veterinary Journal. 2009;41(7):625-630. doi.org/10.2746/042516409x441929
Opublikowano . Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania przez lekarza weterynarii.
